Ένα μικρό χωριό κοντά στα Καλάβρυτα, τ' Άρμπουνα, είχε μείνει άγρυπνο όλη τη νύχτα της Παρασκευής προς το Σάββατο, 17 με 18 Μαρτίου 1846. Αναμένες λουσέρνες τρεμόσβυναν, σκιές γλυστρούσαν από τα πορτόνια της κάθε καλύβας για να περάσουν στο σπίτι του διπλανού ν' αλλάξουν δυο κουβέντες, να ησυχάσουν τον ξαναμένο νου τους με τη γνώμη του άλλου.

Προς τον Κ. Νομάρχην Λακωνίας

Ο υποφαινόμενος Δημ. Γ. Δημητρακάκης κάτοικος Καστανιάς του δήμου Καστορίου κτηματίας ενεργών δι' εαυτόν και ως αντιπρόσωπος των συνεταίρων μου, (των οποίων τα ονόματα θέλω δηλώσει εν δέοντι χρόνω ίνα σημειωθώσιν εν τω μεταλλευτικώ βιβλίω) παρακαλώ υμάς Κύριε Νομάρχα, όπως ενεργήσητε να μας παραχωρηθεί το παρ' ημών ανακαλυφθέν μεταλλείον ενθείου χαλκού, αργυρούχου μολύβδου, σιδήρου, χαλκού, γαιανθράκων, στοιχείων αργύρου και λευκοχρύσου (πλατίνας) σύμφωνα με τα υποβληθέντα α) την 15 δείγματα των μεταλλευμάτων εξ οκάδων είκοσι τριών, επιφυλαττόμενος να υποβάλω και εις μεγαλυτέραν ποσότητα προς διευκόλυνσιν της χάριν δοκιμής αναλύσεως αυτών. β) την 22 λεπτομερές διάγραμμα εις τριπλούν της περιεχούσης τα μεταλλεία γης και την τοπογραφικήν έκθεσιν την οποίαν συνέταξεν ο υπολοχαγός του μηχανικού κ. Αποστόλου μεταβάς και περιελθών απάσας τας θέσεις, εν αις ευρίσκονται τα μεταλλεία ταύτα.

Στην εφημερίδα "Ηχώ του Ταϋγέτου" της 17ης Μαΐου 1873 αναγράφεται: "Ο κύριος Δημήτριος Γ. Δημητρακάκης κάτοικος Καστανιάς του δήμου Καστορίου της επαρχίας Λακεδαίμονος ενεργών δι' εαυτόν και ως αντιπρόσωπος άλλων δια της προς την Νομαρχίαν ταύτην υπό ημερομηνίαν 24 λήξαντος μηνός Απριλίου ε.ε. αιτήσεώς του καταχωρισθείσης εν τω επί τούτω τηρουμένω βιβλίω υπό τον αριθμόν 25 εξαιτείται την παραχώρησιν μεταλλείου ενθείου χαλκού, αργυρούχου μολύβδου, σιδήρου γαιανθράκων, στοιχείων αργύρου και λευκοχρύσου (πλατίνας) κειμένου εν τη περιφερεία το δήμου Καστορίου και μέρη τινά εις εκείνην των δήμων Σπάρτης και Πελλάνης και κατά τας θέσεις Κοράκι, Λακώματα, Κουτζομίλια, Νύμφης βράχος, Μούσγα, Μεσοβούνι, Βατζινιά, Ελαφοκυλίστρα, Μαλακάσα, Ασημοπούλου Λάκκα, Σταυρούλη, Λαδά Μούσγα, Λυκοδιάσελον, Πετρόστρουγγα, Τζαρπανέικα ρεύματα, Τρεις Λακίτζες, Βρυσιώτικον, Γραμμένη Πέτρα, Μεσόραχη και Μαύρα Λιθάρια και αναφέρει ότι.

Η φήμη του Πακτωλού ή Χρυσορρόα ποταμού στη Μικρά Ασία, έχει μείνει μέχρι σήμερα ζωντανή στην έκφραση "αυτός είναι Πακτωλός" που σημαίνει πηγή μεγάλου πλούτου. Τα νερά του ποταμού μεταφέρουν μαζί με την άμμο και ψήγματα χρυσού από το όρος Τμώλος, απ' όπου πηγάζει. Από τα παράλια της Μαύρης Θάλασσας έρχεται και το χρυσόμαλλο δέρας.

Του Λεωνίδα Σουχλέρη
Αρχαιολόγου της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας
     Στις 21 Ιουλίου του 1718 με τη συνθήκη του Πασάροβιτς (Pažarevac) έληξε και ο τελευταίος Βενετοτουρκικός Πόλεμος, όπου η Βενετία έχασε οριστικά την Πελοπόννησο, την οποία ήδη από το 1715 είχαν καταλάβει τα οθωμανικά στρατεύματα.
         Τα πρώτα χρόνια ο πληθυσμός υπέμεινε τον οθωμανικό ζυγό, αλλά το 1770 προσπάθησε χωρίς επιτυχία να τον αποτινάξει. Oι κάτοικοι γνώρισαν τη βαναυσότητα των Τουρκαλβανών που για μια δεκαετία εδήωσαν ολόκληρη την Πελοπόννησο.

Νεκτάριος Ι. Σκάγκος

Η ηρωική αντίσταση του άρχοντος Πρινοκοκκά και των τριακοσίων μαχητών του στο Καστρί Λακεδαίμονος το 1460

Είναι τιμή και χρέος η μνήμη της ηρωικής θυσίας των αγωνισαμένων και πεσόντων υπέρ πίστεως, ελευθερίας και πατρίδος. Το έπος του Πρινοκοκκά και των Καστριωτών έχει μεγάλη ιστορική, διδακτική και εν γένει παιδαγωγική σημασία στη σφυρηλάτηση της τοπικής και συνάμα εθνικής μας συνείδησης και αυτογνωσίας, σε μια περίοδο οξύτατης κρίσεως, που χαρακτηρίζεται πρωτίστως για την απαξίωση της ανθρώπινης προσωπικότητας και την αμφισβήτηση διαχρονικών αξιών, όπως η ελευθερία, η δικαιοσύνη, η αυτοθυσία, η γενναιότητα και ο πατριωτισμός.

Το παλιό σιντριβάνι της Καστανιάς αποτελούσε για 100 χρόνια περίπου το κέντρο των κοινωνικών εκδηλώσεων του χωριού. Οι επισκέπτες του kastoreioportal.gr μπορούν έτσι να αποκτήσουν μια πρώτη εικόνα για τον ρόλο του και τη σπουδαιότητά του για την Καστανιά.

Αναφερόμαστε στην απογραφή του 1700, τη γνωστή και ως απογραφή που φέρει το όνομα του τότε Κυβερνήτη (Προνοητή – Provveditori) στη βενετοκρατούμενη Πελοπόννησο Francesco Grimani. Η απογραφή αυτή έγινε το 1700 και έγινε γνωστή με την έκθεση του ανωτέρω της 8ης Οκτωβρίου 1701.